काठमाडौं, साउन ११ — नेपाल राष्ट्र बैंकले वित्तीय प्रणालीमा रहेको अधिक तरलता व्यवस्थापन गर्न ३० अर्ब रुपैयाँ निक्षेप संकलन उपकरणमार्फत खिच्ने भएको छ। केन्द्रीय बैंकले सोमबार १७९ दिन अवधिका लागि उक्त रकम उठाउन लागेको हो।

बैंक तथा वित्तीय संस्थामा पर्याप्त तरलता थुप्रिएपछि राष्ट्र बैंकले बजारमा रहेको अतिरिक्त पैसा खिच्न यस्तो उपकरण प्रयोग गर्दै आएको छ।

राष्ट्र बैंकसँग १२ खर्बभन्दा बढी बैंकको पैसा

हाल बैंक तथा वित्तीय संस्थाले राष्ट्र बैंकमा करिब १२ खर्ब ४ अर्ब रुपैयाँ राखेका छन्। यो रकम निक्षेप संकलन उपकरण र स्थायी निक्षेप सुविधा (Standing Deposit Facility) मार्फत केन्द्रीय बैंकमा पुगेको हो।

परिपक्व हुन लागेका पुराना निक्षेप तथा स्थायी निक्षेप सुविधामा रहेको रकम व्यवस्थापन गर्न राष्ट्र बैंकले पुनः निक्षेप संकलन उपकरण जारी गरेको हो।

अधिक तरलता हुँदा पैसा खिच्ने, अभाव हुँदा पठाउने

केन्द्रीय बैंकले वित्तीय प्रणालीको तरलता अवस्था र अन्तरबैंक ब्याजदर नियन्त्रण गर्न विभिन्न मौद्रिक उपकरण प्रयोग गर्छ।

तरलता बढी हुँदा:

• निक्षेप संकलन उपकरण
• स्थायी निक्षेप सुविधा

मार्फत बजारबाट पैसा खिचिन्छ।

तरलता कम हुँदा:

• रिपो
• स्थायी तरलता सुविधा

मार्फत बैंकिङ प्रणालीमा पैसा पठाइन्छ।

निक्षेप संकलनमा कम ब्याजदर प्रस्ताव गर्ने बैंक प्राथमिकतामा

राष्ट्र बैंकले निक्षेप संकलन उपकरणमा सहभागी बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट प्राप्त ब्याजदर प्रस्तावका आधारमा बाँडफाँट गर्ने गर्छ। कम ब्याजदर माग गर्ने संस्थालाई प्राथमिकता दिइने व्यवस्था छ।

ब्याजदर करिडोरअनुसार व्यवस्थापन

राष्ट्र बैंकले तरलता व्यवस्थापन गर्दा ब्याजदर करिडोरलाई आधार बनाउने गरेको छ।

हाल:

• बैंक दर: ५.७५ प्रतिशत
• स्थायी निक्षेप सुविधा दर: २.७५ प्रतिशत

रहेको छ।

राष्ट्र बैंकले प्रणालीमा पैसा पठाउँदा बैंक दरअनुसार ब्याज लिन्छ भने बजारबाट पैसा खिच्दा स्थायी निक्षेप सुविधा दर बराबर ब्याज प्रदान गर्छ।

मुख्य तथ्य

विषय	विवरण
खिच्न लागिएको रकम	३० अर्ब रुपैयाँ
अवधि	१७९ दिन
माध्यम	निक्षेप संकलन उपकरण
राष्ट्र बैंकमा बैंकहरूको राखेको रकम	१२ खर्ब ४ अर्ब रुपैयाँ
बैंक दर	५.७५%
स्थायी निक्षेप सुविधा दर	२.७५%

राष्ट्र बैंकको यो कदमले बैंकिङ प्रणालीमा रहेको अतिरिक्त तरलता घटाउँदै अन्तरबैंक ब्याजदर तथा वित्तीय बजारलाई सन्तुलित राख्ने उद्देश्य राखेको छ।