काठमाडौँ ।
पश्चिम एसियामा जारी द्वन्द्व, अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा अमेरिकी डलरको मूल्यवृद्धि र इन्धन महँगिँदै जाँदा त्यसको प्रत्यक्ष प्रभाव नेपालीको भान्सामा देखिन थालेको छ । ढुवानी खर्च बढेसँगै खाद्यान्न, खाने तेल, ग्यास, तरकारी तथा फलफूलको मूल्यमा अस्वाभाविक वृद्धि भएको छ, जसले सर्वसाधारण उपभोक्तालाई महँगीको चर्को मारमा पारेको छ ।
पछिल्लो ६ महिना (२०८२ मङ्सिरदेखि २०८३ वैशाख १ सम्म) को बजार विश्लेषण अनुसार दैनिक उपभोग्य वस्तुहरूको मूल्य निरन्तर बढ्दो क्रममा रहेको छ । नेपाल खुद्रा व्यापार सङ्घ र कालीमाटी फलफूल तथा तरकारी बजार विकास समितिको तथ्यांकले बजार नियन्त्रणभन्दा बाहिर जान थालेको संकेत गरेको छ ।
खाद्यान्नको अवस्था: स्थिरता र आंशिक वृद्धि
मुख्य खाद्यान्न चामलतर्फ जिरा मसिनो (९५ रुपैयाँ/किलो), सोना मन्सुली (७५ रुपैयाँ/किलो) र त्रिशूली पोखरेली (१२० रुपैयाँ/किलो) को मूल्य स्थिर रहेको छ । तर लङ्ग्रेन बासमती चामल १७० रुपैयाँबाट बढेर १८० रुपैयाँ प्रति किलो पुगेको छ ।
दाल तथा गेडागुडीमा मिश्रित प्रभाव देखिएको छ । चनाको दाल १७० बाट घटेर १५० रुपैयाँमा झरेको छ भने सेतो केराउ १४० बाट १३५ रुपैयाँ पुगेको छ । तर मुंग दाल, मुंग खोस्टा र राजमाको मूल्यमा वृद्धि देखिएको छ ।
खाने तेलमा भारी वृद्धि
खाने तेलमा सबैभन्दा बढी मूल्य वृद्धि भएको देखिएको छ ।
मुख्य तेलको मूल्य परिवर्तन (६ महिना):
- काँचो तोरीको तेल: ३६० → ३७५ रुपैयाँ/लिटर
- भुटेको तोरीको तेल: ४३० → ४५० रुपैयाँ/लिटर
- सनफ्लावर तेल: २५० → २९५ रुपैयाँ/लिटर (+४५)
- भटमास तेल: करिब २४५ → २९० रुपैयाँ/लिटर (+४५)
व्यापारीहरूका अनुसार अन्तर्राष्ट्रिय ढुवानी अवरोध, डलर महँगिनु र कच्चा तेल आयातमा समस्या नै मूल्यवृद्धिको मुख्य कारण हुन् ।
तरकारीमा २००% भन्दा बढी वृद्धि
तरकारी तथा फलफूलमा अत्यधिक मूल्यवृद्धि देखिएको छ, कतिपय वस्तु ४ गुणासम्म महँगिएका छन् ।
अत्यधिक महँगिएका तरकारी (६ महिना तुलना):
- स्कूस: १२ → ५५ रुपैयाँ (+३५८%)
- चमसूरको साग: २५ → ९५ रुपैयाँ (+२८०%)
- पालुङ्गो साग: २००% वृद्धि
- डल्लो फर्सी: २००% वृद्धि
फलफूलमा पनि उस्तै असर
- कागती: ९० → २९६.६७ रुपैयाँ (+२२९%)
- केरा: २००% वृद्धि
- आभोकाडो: २७५ → ७०० रुपैयाँ (+१५४%)
अन्य महत्त्वपूर्ण वृद्धि
- हरियो खुर्सानी: +१८०%
- भेडे खुर्सानी: +१२७%
- तने बोडी: +२१४%
- टाटे सिमी: +१९३%
५०%–१००% बीच बढेका वस्तु
- राजमा सिमी: +८४%
- तोरीको साग: +७५%
- रायो साग: +५३%
- मटरकोशा: +५५%
- भुईँकटहर: +८०%
- किवी: +५३%
निष्कर्ष
बजारमा देखिएको यो अस्वाभाविक मूल्यवृद्धिले विशेष गरी न्यून तथा स्थिर आय भएका परिवारलाई गम्भीर असर पारेको छ । ढुवानी खर्च र अन्तर्राष्ट्रिय प्रभावलाई कारण देखाउँदै व्यापारीहरूले मूल्य बढाइरहेका छन् भने बजार अनुगमन कमजोर हुँदा उपभोक्ता ठगिने क्रम बढ्दो छ ।
सरकारले महँगी नियन्त्रण, कालोबजारी रोकथाम र बजार अनुगमनलाई प्रभावकारी बनाउन नसकेको भन्दै उपभोक्ताहरूले गुनासो गरिरहेका छन् ।
