काठमाडौं । नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले आगामी सुख्खायाममा विद्युत् आपूर्ति व्यवस्थापन गर्न भारतबाट अधिकतम १ हजार १५४ मेगावाट बिजुली आयात गर्ने योजना बनाएको छ। नदीको बहाव घट्दा आन्तरिक उत्पादन कम हुने र पछिल्ला बाढीपहिरोबाट जलविद्युत् आयोजनामा क्षति पुगेपछि प्राधिकरणले आयात बढाउने तयारी गरेको हो।
प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक दीर्घायुकुमार श्रेष्ठका अनुसार आगामी सुख्खायाममा आन्तरिक उत्पादनबाट करिब १ हजार २१८ मेगावाट विद्युत् उपलब्ध हुने अनुमान छ। भारतबाट प्रस्तावित १ हजार १५४ मेगावाट आयात गर्न सके कुल विद्युत् उपलब्धता करिब २ हजार ३७२ मेगावाट पुग्नेछ।
प्राधिकरणले बनाएको योजनाअनुसार ढल्केबर–मुजफ्फरपुर प्रसारण लाइनबाट ६०० मेगावाट, टनकपुर–महेन्द्रनगरबाट ५४ मेगावाट, बिहार तथा उत्तर प्रदेशसँग जोडिएका विभिन्न बिन्दुबाट ३५० मेगावाट र आरटीसीमार्फत १५० मेगावाट आयात गर्ने तयारी छ।
यसअघि भारतले सेप्टेम्बर १३ देखि डिसेम्बर ३१ सम्म ढल्केबर–मुजफ्फरपुरबाट ६०० मेगावाट र टनकपुर–महेन्द्रनगरबाट ५४ मेगावाट गरी ६५४ मेगावाटसम्म विद्युत् निर्यात गर्न अनुमति दिइसकेको छ। जनवरी २०२७ पछिको आयातका लागि भने थप स्वीकृति आवश्यक पर्नेछ।
माग करिब २,२९२ मेगावाट रहने अनुमान
प्राधिकरणका अनुसार गत सुख्खायाममा नेपालको उच्चतम राष्ट्रिय विद्युत् माग करिब २ हजार २९२ मेगावाट पुगेको थियो। यस वर्ष मागमा ठूलो वृद्धि नहुने अनुमान गरिएको छ। त्यसैले आन्तरिक उत्पादन र प्रस्तावित आयात जोड्दा उपलब्ध हुने करिब २ हजार ३७२ मेगावाटले अनुमानित माग धान्न सक्ने प्राधिकरणको आकलन छ।
यसअघि गत सुख्खायाममा पिक आवरमा भारतबाट करिब ८०० मेगावाटसम्म विद्युत् आयात गरिएको थियो। यस वर्ष जलविद्युत् उत्पादनमा परेको अतिरिक्त दबाबका कारण आयातको आवश्यकता अझ बढ्ने भएको हो।
बाढीपहिरोले उत्पादन क्षमतामा असर
गत भदौमा भोटेकोशी र त्रिशूली नदीमा आएको बाढीले जलविद्युत् आयोजनासहित प्रसारण संरचनामा ठूलो क्षति पुर्याएको छ। प्राधिकरणका अनुसार भोटेकोशी–त्रिशूली क्षेत्रमा भएको क्षतिका कारण करिब ४३० मेगावाट विद्युत् उत्पादन प्रणालीबाट बाहिरिएको छ।
बाढीबाट प्राधिकरण तथा उसका सहायक कम्पनीका संरचनामा भएको प्रारम्भिक क्षतिको अनुमान करिब ७४ अर्ब रुपैयाँ रहेको जनाइएको छ। केही आयोजना पूर्ण रूपमा बन्द छन् भने क्षतिग्रस्त संरचना तथा आयोजनाको पुनःस्थापना प्रक्रिया अघि बढाउनुपर्ने अवस्था छ।
यसअघि पनि प्राधिकरणले आगामी सुख्खायाममा बाढीबाट क्षतिग्रस्त आयोजनाका कारण विद्युत् प्रणालीमा दबाब पर्ने भए पनि आयात र प्रसारण व्यवस्थापनमार्फत लोडसेडिङ हुन नदिने तयारी भइरहेको जनाएको थियो।
काठमाडौंको आपूर्ति व्यवस्थापनमा पनि तयारी
सुख्खायाममा काठमाडौं उपत्यकाको विद्युत् माग बढ्ने भएकाले प्राधिकरणले वितरण प्रणाली सुधारमा समेत जोड दिएको छ। गत वर्ष काठमाडौं उपत्यकामा पिक विद्युत् माग करिब ७०० मेगावाट पुगेको थियो। यस वर्ष करिब १० प्रतिशतसम्म माग बढ्न सक्ने अनुमान गर्दै चोभार, फुटुङ र मूलपानीलगायतका सबस्टेसनमार्फत पुराना तथा बढी भार भएका फिडर र ट्रान्सफर्मरको लोड व्यवस्थापन गर्ने तयारी गरिएको छ।
यसरी नदीको बहाव घटेर आन्तरिक उत्पादन कम हुने समय र बाढीबाट क्षतिग्रस्त आयोजनाको उत्पादन तत्काल पूर्ण रूपमा फर्काउन कठिन हुने अवस्थालाई ध्यानमा राख्दै प्राधिकरणले भारतबाट ठूलो परिमाणमा विद्युत् आयात गर्ने योजना बनाएको हो। योजना कार्यान्वयन भए आगामी सुख्खायाममा मागअनुसार विद्युत् आपूर्ति कायम राख्न सहयोग पुग्ने प्राधिकरणको आकलन छ।
