काठमाडौं । उत्तर एशियामा पुनः चर्किंदो गर्मी र विश्वव्यापी तरल प्राकृतिक ग्यास (एलएनजी) आपूर्तिमा देखिएको तनावले जापान, दक्षिण कोरिया, चीनलगायत इन्धन आयातमा निर्भर अर्थतन्त्रहरूमा ऊर्जा संकटको जोखिम बढाएको छ। ऊर्जा विश्लेषकहरूले अत्यधिक तापक्रम र एलएनजी अभावको दोहोरो दबाबले विद्युत् आपूर्ति तथा ऊर्जा लागतमा थप असर पार्न सक्ने चेतावनी दिएका छन्।

ब्लूमबर्गका अनुसार जापानमा आगामी सातादेखि पुनः सामान्यभन्दा उच्च तापक्रम रहने अनुमान गरिएको छ। केही क्षेत्रमा तापक्रम ४० डिग्री सेल्सियस नजिक वा त्यसभन्दा माथि पुगेपछि जापानले नयाँ “कोकुशो-बी” (अत्यन्त गर्मी भएको दिन) मापदण्ड लागू गरेको छ। जुलाई १४ मा मात्रै १७ प्रान्तमा हीटस्ट्रोक चेतावनी जारी गरिएको थियो भने १६७ स्थानमा अत्यधिक गर्मी रेकर्ड भएको थियो।

दक्षिण कोरियाले पनि इतिहासकै उच्च ताप चेतावनी जारी गरेको छ। केही क्षेत्रमा तापक्रम ३८ डिग्री सेल्सियसभन्दा माथि पुग्ने अनुमान गरिँदा हालसम्म ५३५ जनामा गर्मीसँग सम्बन्धित स्वास्थ्य समस्या देखिएको छ। चीनमा पनि विद्युत् माग पुनः रेकर्ड नजिक पुग्ने संकेत देखिएको छ।

एलएनजी आपूर्तिमा दबाब

चर्को गर्मीका कारण शीतलीकरण (कुलिङ) को माग बढेसँगै एलएनजी बजारमा आपूर्तिको दबाब बढेको छ। अमेरिकी–इरान तनावका कारण हर्मुज जलडमरूमध्य हुँदै हुने इन्धन ढुवानी प्रभावित हुँदा कतार र संयुक्त अरब इमिरेट्सबाट हुने एलएनजी निर्यातमा अनिश्चितता बढेको छ।

ऊर्जा विश्लेषणअनुसार सन् २०२६–२०३० अवधिमा यो संकटका कारण विश्व बजारमा करिब १२० अर्ब घनमिटर एलएनजी आपूर्ति घट्न सक्ने अनुमान गरिएको छ। कतारको पूर्वाधारमा भएको क्षतिको पूर्ण मर्मतमा वर्षौं लाग्न सक्ने बताइएको छ।

यसको प्रभाव एशियाली स्पट बजारमा पनि देखिएको छ। उत्तरपूर्वी एशियामा एलएनजीको स्पट मूल्य प्रति MMBtu १९.१५ अमेरिकी डलर पुगेको छ, जुन मार्चयताकै उच्च स्तर हो। विश्लेषकहरूले यस वर्षको गर्मीयाममा औसत मूल्य प्रति MMBtu १७ अमेरिकी डलर रहने अनुमान गरेका छन्, जुन गत वर्षको तुलनामा उल्लेखनीय रूपमा बढी हो।

जापानको आपतकालीन तयारी

विश्वको दोस्रो ठूलो एलएनजी आयातकर्ता जापानले आपूर्ति जोखिम कम गर्न रणनीतिक भण्डारण विस्तार गरेको छ। सरकारले अब प्रत्येक वर्ष कम्तीमा १२ कार्गो (करिब ८ लाख ४० हजार टन) एलएनजी आपतकालीन भण्डारणका लागि खरिद गर्ने योजना अघि बढाएको छ। जापानको प्रमुख विद्युत् उत्पादक JERA ले यी भण्डार व्यवस्थापन गरिरहेको छ।

मुख्य तथ्यहरू

• जापान, दक्षिण कोरिया र चीनमा अत्यधिक गर्मीको लहर पुनः सक्रिय।
• हर्मुज जलडमरूमध्यको तनावले एलएनजी आपूर्तिमा दबाब बढाएको।
• एलएनजी स्पट मूल्य प्रति MMBtu १९.१५ अमेरिकी डलरसम्म पुगेको।
• जापानले आपतकालीन एलएनजी भण्डारण उल्लेखनीय रूपमा विस्तार गरेको।
• ऊर्जा लागत बढ्ने र विद्युत् आपूर्तिमा दबाब पर्ने जोखिम बढेको विश्लेषण।