अन्तर्राष्ट्रिय । अमेरिकी नाकाबन्दी र द्वन्द्वपूर्ण कूटनीतिक सन्देशबीच विश्वकै महत्वपूर्ण जलमार्ग होर्मुज स्ट्रेट पुनः तनावको केन्द्र बन्ने संकेत देखिएको छ। इरानले नाकाबन्दी जारी रहे स्ट्रेट पूर्ण रूपमा खुला नरहने स्पष्ट चेतावनी दिएको छ।
इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले लेबनानमा इजरायल र हिजबुल्लाहबीच जारी १० दिने युद्धविराम अवधिमा स्ट्रेट व्यावसायिक जहाजका लागि खुला रहने बताएका छन्। तर उनले इरानी अधिकारीले तोकेका “समन्वित मार्ग” मात्र प्रयोग गर्नुपर्ने सर्त राखेका छन्।
यता अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले सुरुआतमा स्ट्रेट खुला भएको भन्दै स्वागत जनाए पनि केही समयमै आफ्नो धारणा परिवर्तन गर्दै इरानसँगको लेनदेन पूर्ण रूपमा समाधान नहुँदासम्म अमेरिकी नौसेनाको नाकाबन्दी जारी रहने बताएका छन्।
यस विरोधाभासी अभिव्यक्तिपछि इरानले कडा प्रतिक्रिया दिएको छ। इरानी संसदीय अध्यक्ष मोहम्मद बाघेर घालिबाफले नाकाबन्दी जारी रहे स्ट्रेट खुला नरहने चेतावनी दिएका छन्। उनले इरानको अनुमति बिना कुनै पनि मार्ग प्रयोग गर्न नदिने बताएका छन्। विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता एस्माइल बाघाईले अमेरिकाले प्रतिबद्धता उल्लङ्घन गरेमा इरानले प्रत्यक्ष जवाफ दिने बताएका छन्।
होर्मुज स्ट्रेटबाट विश्वको करिब २० प्रतिशत तेल आपूर्ति हुने भएकाले यसको प्रभाव अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा तुरुन्त देखिएको छ। स्ट्रेट खुल्ने प्रारम्भिक संकेतपछि कच्चा तेलको मूल्यमा तीव्र गिरावट आएको छ। ब्रेन्ट क्रुड ११ प्रतिशतभन्दा बढी र वेस्ट टेक्सास इन्टरमिडिएट १० प्रतिशतभन्दा बढी घटेको छ, जसले केही साताकै न्यून स्तर छोएको छ। साथै अमेरिकी सेयर बजारमा पनि सकारात्मक प्रभाव देखिएको छ।
अप्रिल १३ देखि सुरु गरिएको अमेरिकी नाकाबन्दीका कारण इरानले दैनिक करिब ४०० मिलियन डलर राजस्व गुमाइरहेको अनुमान गरिएको छ। अमेरिकी सेन्ट्रल कमान्डका अनुसार हालसम्म १९ जहाज फर्काइएका छन् भने हजारौँ सैनिक र युद्धपोत परिचालन गरेर नाकाबन्दी कायम राखिएको छ।
यसबीच अमेरिका र इरानबीचको वार्ता पुनः सुरु गर्ने तयारी भइरहेको बताइएको छ। आगामी सोमबार पाकिस्तानमा वार्ताको अर्को चरण हुने अपेक्षा गरिएको छ। तर दुवै पक्षबीचको कडा अडानका कारण स्थिति अझै संवेदनशील रहेको विश्लेषकहरूको भनाइ छ।
